Skład monety 1 grosz zależy od rocznika. Egzemplarze bite do 2013 roku wykonano z mosiądzu manganowego MM59, a od 2014 roku stosuje się stal powlekaną mosiądzem. Zmiana wynikała przede wszystkim z potrzeby obniżenia kosztów produkcji.
Jak zmienił się skład monety 1 grosz?
Rok 2014 jest granicą między dwoma rozwiązaniami technologicznymi. Starsze jednogroszówki mają jednolity korpus z mosiądzu manganowego. Nowsze monety posiadają stalowy rdzeń pokryty warstwą mosiądzu, dlatego zachowują charakterystyczny złocisty wygląd, mimo że ich wnętrze wykonano z innego metalu.
| Okres | Materiał główny | Skład lub opis |
|---|---|---|
| Do 2013 roku | Mosiądz manganowy MM59 | Stop na bazie miedzi i cynku z dodatkiem manganu, określany także jako CuZn40Mn. |
| Od 2014 roku | Stal powlekana mosiądzem | Stalowy rdzeń zabezpieczony zewnętrzną warstwą mosiądzu, która nadaje monecie złocisty kolor. |
Czym jest mosiądz manganowy MM59?
Mosiądz manganowy to stop miedzi, cynku i niewielkiej ilości manganu. W oznaczeniu MM59 liczba odnosi się do rodzaju stopu stosowanego przy produkcji starszych monet. Materiał ten był trwały i odporny na ścieranie, ale jego koszt zależał od cen zawartych w nim metali, zwłaszcza miedzi.
W praktyce mosiądz manganowy nie jest czystą miedzią. To właśnie połączenie kilku składników zapewniało monecie odpowiednią twardość, kolor i odporność podczas codziennego obiegu.
Dlaczego w 2014 roku zastosowano stal?
Powodem zmiany były względy ekonomiczne. Wartość metalu potrzebnego do wybicia monety mogła zbliżać się do jej nominału albo go przekraczać, szczególnie gdy rosły ceny miedzi. Produkowanie jednogroszówek z mosiądzu manganowego stawało się więc kosztowne w porównaniu z wartością monety.
Stal jest tańszym materiałem bazowym, a powłoka z mosiądzu pozwala zachować wygląd i podstawowe właściwości użytkowe wcześniejszych monet. Takie rozwiązanie ogranicza koszt wytwarzania bez zmiany nominału oraz podstawowych wymiarów krążka.
Zjawisko, w którym monety zawierające wartościowy metal są zatrzymywane zamiast pozostawać w obiegu, opisuje prawo Kopernika-Greshama. W przypadku jednogroszówek znaczenie tego mechanizmu wiązało się z relacją wartości użytych metali do wartości nominalnej monety.
Jakie są parametry fizyczne 1 grosza?
Zmiana materiału nie zmieniła podstawowych parametrów współczesnej monety. Jej najważniejsze cechy techniczne to:
- Masa – 1,64 g.
- Średnica – 15,50 mm.
- Grubość – 1,4 mm.
- Rant – ząbkowany.
Dlatego sam wygląd lub rozmiar nie zawsze wystarczy, aby rozpoznać rodzaj metalu. Najpewniejszą wskazówką jest rocznik. Jednogroszówka z lat do 2013 roku jest wykonana z mosiądzu manganowego, natomiast egzemplarz z 2014 roku lub późniejszy ma stalowy rdzeń pokryty mosiądzem.
