Białe złoto nie występuje w naturze. To stop żółtego złota z innymi metalami, najczęściej palladem, srebrem lub niklem. Ostateczny, chłodny i lustrzany kolor biżuterii zwykle uzyskuje się dzięki rodowaniu, czyli pokryciu gotowego wyrobu cienką warstwą rodu.
Czym jest białe złoto?
Czyste złoto ma intensywnie żółtą barwę i jest zbyt miękkie, aby bez dodatków wykonywać z niego trwałą biżuterię do codziennego noszenia. Jubilerzy łączą je więc z innymi metalami. Powstały materiał to stop, którego kolor, twardość i odporność zależą od proporcji poszczególnych składników.
Przykładowo złoto próby 585 zawiera 58,5% czystego złota, a pozostałe 41,5% stanowią metale stopowe. W przypadku białego złota dodatki rozjaśniają żółtą barwę kruszcu, ale sam stop najczęściej nie jest śnieżnobiały. Bez dodatkowego wykończenia może mieć odcień kremowy, szarawy albo lekko słomkowy.
Jak powstaje białe złoto?
Produkcja zaczyna się od przygotowania proporcji złota i metali stopowych. Skład dobiera się tak, aby uzyskać określoną próbę oraz właściwości potrzebne przy wykonywaniu pierścionków, obrączek, kolczyków czy łańcuszków. Proces można przedstawić w trzech etapach:
- Stopienie metali – czyste złoto łączy się z dodatkami rozjaśniającymi, takimi jak pallad, srebro, nikiel, a w niektórych stopach także platyna.
- Formowanie wyrobu – po zastygnięciu materiał jest walcowany, odlewany lub obrabiany w celu uzyskania kształtu konkretnej biżuterii. Następnie powierzchnię szlifuje się i poleruje.
- Rodowanie – gotowy wyrób pokrywa się cienką warstwą rodu. Ten proces galwaniczny nadaje mu jasny, chłodny połysk i ogranicza bezpośredni kontakt skóry ze stopem znajdującym się pod spodem.
Rodowanie nie zmienia składu całego wyrobu. Jest wykończeniem powierzchni, a nie sposobem wytwarzania stopu. Warstwa rodu jest bardzo cienka, zwykle ma grubość około 0,75–1,0 mikrona, dlatego z czasem może się ścierać w miejscach narażonych na tarcie.
Niektóre stopy o wysokiej zawartości palladu mają naturalnie jaśniejszą barwę i mogą nie wymagać rodowania. W większości biżuterii spotykanej w sprzedaży to jednak właśnie rod odpowiada za intensywnie biały, lustrzany wygląd.
Jakie metale zawiera białe złoto?
Dodatek stopowy wpływa nie tylko na kolor, ale także na twardość, podatność na obróbkę i ryzyko reakcji alergicznej. Najczęściej spotykane składniki różnią się właściwościami:
| Metal | Wpływ na stop | Ryzyko alergii |
|---|---|---|
| Pallad | Nadaje chłodniejszy, srebrzysty odcień i poprawia właściwości stopu. Jest zwykle wybierany do stopów bezniklowych. | Niskie, ponieważ pallad jest uznawany za metal o dobrych właściwościach dla osób wrażliwych. |
| Nikiel | Dobrze rozjaśnia złoto i może zwiększać twardość materiału. W nowych wyrobach stosuje się go ostrożniej. | Wyższe, ponieważ nikiel jest częstą przyczyną alergii kontaktowej. |
| Srebro | Rozjaśnia stop i może wpływać na jego odcień oraz koszt. Właściwości zależą od proporcji całej mieszanki. | Zwykle niewielkie, choć reakcja może dotyczyć także innych składników stopu. |
Osoby uczulone na nikiel powinny przed zakupem zapytać jubilera o dokładny skład stopu. Sama nazwa „białe złoto” nie informuje, jakie metale zostały użyte. Rodowanie tworzy barierę między skórą a stopem, ale po jego wytarciu kontakt z niklem może ponownie wywołać podrażnienie.
Próba, na przykład 585 lub 750, mówi o zawartości czystego złota, a nie o rodzaju domieszki. Potwierdzenia próby należy szukać w oznaczeniach na wyrobie oraz w dokumentacji. W Polsce zgodność wyrobu z deklarowaną próbą może potwierdzać cecha probiercza nadana przez Urząd Probierczy.
Dlaczego białe złoto żółknie?
Najczęściej nie chodzi o zmianę składu metalu, lecz o ścieranie się warstwy rodu. Podczas noszenia pierścionka, obrączki lub bransoletki powierzchnia ociera się o skórę, ubrania i inne przedmioty. Gdy rod zaczyna znikać, odsłania się naturalny, cieplejszy kolor stopu. Biżuteria może wtedy wyglądać na żółtawą, kremową lub słomkową.
Jest to normalne zużycie powłoki, a nie dowód, że wyrób przestał być złotem. Jubiler może oczyścić i wypolerować biżuterię, a następnie ponownie pokryć ją rodem. Re-rodowanie jest standardową procedurą serwisową, której częstotliwość zależy od sposobu noszenia i miejsca narażenia na tarcie.
Aby spowolnić ścieranie powłoki, stosuj kilka prostych zasad:
- zdejmuj biżuterię przed sprzątaniem, myciem naczyń i kontaktem z detergentami,
- przechowuj każdą sztukę osobno w miękkim pudełku lub woreczku,
- czyść wyrób delikatnie, używając letniej wody, łagodnego środka i miękkiej ściereczki,
- nie stosuj szorstkich szczotek, past polerskich ani agresywnych preparatów,
- przy widocznym żółknięciu lub głębszych rysach oddaj biżuterię do zakładu jubilerskiego.
Białe złoto jest więc połączeniem trwałego stopu i powierzchniowego wykończenia, które nadaje mu charakterystyczny wygląd. To dobry wybór, jeśli podoba Ci się chłodna barwa metalu, ale trzeba liczyć się z okresowym czyszczeniem i odnawianiem rodowania.
