Próby złota

Czy próba złota 999 ciemnieje? Wszystko, co musisz wiedzieć

Napisał(a) 3 min czytania
Złota biżuteria

Nie. Złoto próby 999, czyli niemal czysty kruszec, nie ciemnieje w normalnych warunkach. Nie utlenia się tak jak metale nieszlachetne, ponieważ jest chemicznie obojętne. Jeśli złota biżuteria ciemnieje, zwykle nie jest wykonana z próby 999 albo na jej powierzchni osadził się brud, tłuszcz lub pozostałości kosmetyków.

Dlaczego złoto 999 nie ciemnieje?

Próba 999 oznacza, że stop zawiera 99,9% czystego złota. Pozostała część to niewielka ilość innych składników. Czyste złoto jest metalem szlachetnym, który nie reaguje łatwo z tlenem, wilgocią ani większością substancji spotykanych na co dzień. Dlatego nie pokrywa się typowym ciemnym nalotem powstającym wskutek oksydacji.

Nie oznacza to jednak, że wyrób z takiego złota nie może stracić połysku. Tłuszcz ze skóry, kurz, kremy i perfumy tworzą na powierzchni warstwę, która wygląda jak zmatowienie lub zabrudzenie. Jest to osad powierzchniowy, a nie ciemnienie samego złota.

Próba złota a trwałość biżuterii

Próba określa, ile części czystego złota przypada na 1000 części stopu. Im wyższa liczba, tym więcej kruszcu, ale niekoniecznie większa odporność na codzienne użytkowanie. Złoto 999 jest bardzo miękkie, łatwo się rysuje i może odkształcać się pod naciskiem. Dlatego do pierścionków, obrączek i łańcuszków częściej wybiera się stopy z domieszką miedzi, srebra lub innych metali.

Próba Zawartość czystego złota Twardość Podatność na ciemnienie
999 99,9% Bardzo miękkie Bardzo mała, ponieważ stop zawiera niewiele domieszek
585 58,5% Większa niż w próbie 999 Niska, ale możliwa przy kontakcie z potem, kosmetykami i chemikaliami
333 33,3% Zwykle większa niż w próbie 585 Wyższa, ponieważ stop zawiera więcej metali dodatkowych

W niższych próbach za ewentualne ciemnienie odpowiadają przede wszystkim domieszki. Miedź może reagować z tlenem, wilgocią i związkami siarki, tworząc na powierzchni ciemniejszy nalot. Nie jest to wada fabryczna biżuterii, lecz naturalna reakcja składników stopu z otoczeniem. Samo złoto pozostaje odporne na ten proces.

Co powoduje, że biżuteria traci blask?

Tempo zmian zależy od składu stopu, sposobu noszenia biżuterii i warunków, w których jest używana. Ciemnienie lub matowienie może przyspieszać kontakt z:

  • potem, który zawiera wodę, sole i związki organiczne,
  • perfumami, kremami, balsamami oraz innymi kosmetykami,
  • chlorem w basenie i silnymi detergentami,
  • zanieczyszczeniami powietrza, w tym związkami siarki,
  • tłuszczem i kurzem osadzającymi się na powierzchni metalu.

Przy ocenie biżuterii warto odróżnić oksydację od zwykłego zabrudzenia. Jeśli po delikatnym przetarciu miękką ściereczką znika matowy nalot, przyczyną był najpewniej osad. Trwalsza zmiana koloru może wynikać z reakcji domieszek albo ze zużycia powłoki ochronnej.

Dotyczy to także białego złota. Rodowane wyroby mają cienką warstwę rodu, która z czasem może się ścierać. Wtedy biżuteria wygląda na mniej jasną lub lekko żółtawą. Nie jest to klasyczne ciemnienie złota, lecz efekt zużycia powłoki.

Jak dbać o złotą biżuterię?

Biżuterię warto zdejmować przed sprzątaniem, kąpielą w basenie i używaniem silnych środków chemicznych. Perfumy oraz kremy najlepiej nakładać przed założeniem ozdób, po całkowitym wchłonięciu kosmetyku.

Do codziennej pielęgnacji wystarczy delikatne przecieranie miękką, czystą ściereczką. Mocno zabrudzone lub zmatowiałe wyroby, szczególnie te z kamieniami albo uszkodzoną oprawą, lepiej oddać do jubilera. Złoto 999 nie ciemnieje chemicznie, ale jest miękkie, dlatego wymaga ochrony przed zarysowaniami i odkształceniami.

Czytaj dalej w tym dziale