Czy złoto podlega przepisom o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy?

Tak, profesjonalny obrót złotem podlega w Polsce przepisom ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Przedsiębiorca handlujący metalami szlachetnymi jest co do zasady instytucją obowiązaną, więc musi identyfikować klientów, monitorować transakcje i przekazywać wymagane informacje Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej. Inaczej wygląda sprzedaż złota między osobami prywatnymi, które nie prowadzą takiej działalności.

Kiedy handel złotem podlega przepisom AML?

Podstawą prawną jest Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jej celem jest ograniczenie możliwości wprowadzania do legalnego obrotu środków pochodzących z przestępstw oraz finansowania terroryzmu.

Przepisy obejmują przedsiębiorców, którzy zawodowo zajmują się obrotem metalami szlachetnymi, w tym złotem. Taki podmiot ma status instytucji obowiązanej. Nie chodzi więc o sam fakt posiadania sztabki, monety czy biżuterii, lecz o charakter działalności i sposób przeprowadzania transakcji.

Osoba prywatna, która okazjonalnie sprzedaje własne złoto, nie staje się przez to instytucją obowiązaną. Nie ma zatem wobec niej takich samych obowiązków identyfikacyjnych i raportowych jak wobec profesjonalnego dealera. Ocena może wyglądać inaczej, gdy sprzedaż ma charakter zorganizowany, powtarzalny i zarobkowy.

Kto jest instytucją obowiązaną?

Instytucją obowiązaną jest podmiot wskazany w ustawie, na którym spoczywają obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy. W kontekście złota chodzi przede wszystkim o przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie obrotu metalami szlachetnymi.

Dealer powinien stosować procedury KYC, czyli poznania i weryfikacji klienta. W razie wystąpienia okoliczności wskazujących na możliwość prania pieniędzy albo finansowania terroryzmu przekazuje odpowiednie zawiadomienie do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF). GIIF jest organem właściwym w systemie AML, do którego trafiają określone raporty i informacje.

Sam obowiązek stosowania przepisów nie ogranicza się do transakcji, które dealer uzna za podejrzane. Instytucja obowiązana musi mieć także wewnętrzne procedury, ustalić zasady oceny ryzyka, szkolić personel i przechowywać dokumentację zgodnie z wymaganiami ustawy. Zakres formalności zależy między innymi od rodzaju działalności, skali obrotu i profilu klienta.

Próg 10 000 EUR i obowiązki dealera

Próg 10 000 EUR odnosi się do określonych transakcji gotówkowych. Nie oznacza, że transakcje poniżej tej kwoty są automatycznie wyłączone spod kontroli. Dealer powinien reagować także wtedy, gdy sposób przeprowadzenia operacji budzi uzasadnione wątpliwości. Dzielenie płatności na mniejsze kwoty w celu obejścia wymogów może być sygnałem ostrzegawczym.

Najważniejsze obowiązki profesjonalnego sprzedawcy złota obejmują:

• identyfikację klienta przed wykonaniem czynności wymaganej przez przepisy;
• weryfikację tożsamości oraz, w odpowiednich przypadkach, ustalenie beneficjenta rzeczywistego;
• monitorowanie relacji z klientem i przebiegu transakcji;
• raportowanie transakcji podejrzanych oraz innych informacji wymaganych ustawą do GIIF.

W praktyce najważniejsze jest ustalenie statusu sprzedawcy. Taka sama sprzedaż złota może podlegać innym wymaganiom, gdy realizuje ją przedsiębiorca w ramach działalności, a innym, gdy jest to jednorazowa transakcja między osobami prywatnymi.

Informacja prawna: artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy AML mogą się zmieniać, a ich zastosowanie zależy od szczegółów konkretnej transakcji i modelu działalności. Przed rozpoczęciem profesjonalnego obrotu złotem warto skonsultować się z radcą prawnym, adwokatem lub doradcą AML oraz sprawdzić aktualne brzmienie ustawy i informacje publikowane przez GIIF na oficjalnych stronach administracji publicznej.