14-karatowe złoto to stop zawierający 58,5% czystego złota. Oznacza się je jako 14k, a w polskim systemie probierczym jako próbę 585. Pozostałe 41,5% stanowią inne metale, które zwiększają twardość i trwałość biżuterii.
Co oznacza 14-karatowe złoto?
Karat w przypadku złota określa jego czystość w skali 24 części. Czyste złoto ma 24 karaty, natomiast 14-karatowy stop zawiera 14 części złota na 24 części całego stopu. Po przeliczeniu daje to 58,5% czystego kruszcu.
W Polsce częściej spotkasz oznaczenie próby niż liczbę karatów. Dlatego 14k = próba 585 = 58,5% złota. Pozostała część stopu, nazywana także ligurą, może zawierać między innymi srebro, miedź, cynk, pallad lub inne metale. Ich proporcje wpływają na twardość, kolor i właściwości konkretnej biżuterii.
Próba 585 nie oznacza więc, że wyrób jest pozłacany albo zawiera jedynie niewielką ilość złota. Informuje o tym, że w 1000 częściach wagowych stopu znajduje się 585 części czystego kruszcu.
Dlaczego biżuteria nie jest wykonana z czystego złota?
Czyste złoto, określane jako 24-karatowe, jest bardzo miękkie i plastyczne. W codziennym użytkowaniu łatwo mogłoby się odkształcać, rysować i tracić pierwotny kształt. Dotyczy to szczególnie pierścionków, obrączek i delikatnych łańcuszków, które mają kontakt z twardymi przedmiotami i są narażone na nacisk.
Z tego powodu jubilerzy tworzą stopy złota, dodając do niego inne metale. Domieszki zwiększają odporność mechaniczną i pozwalają uzyskać różne kolory. Miedź może nadać stopowi cieplejszy lub różowy odcień, srebro go rozjaśnia, a skład białego złota może obejmować między innymi pallad lub nikiel. Białe wyroby często poddaje się także rodowaniu, które nadaje im chłodny, jasny wygląd.
Wyższa próba oznacza większą zawartość złota, ale nie zawsze większą odporność na codzienne użytkowanie. Złoto 18-karatowe ma 75% czystego kruszcu, lecz zwykle jest bardziej miękkie niż próba 585. Z kolei 14-karatowe złoto łączy wysoką zawartość szlachetnego metalu z twardością potrzebną w biżuterii noszonej każdego dnia.
Karaty a próba złota – jak je przeliczać?
Oba systemy opisują tę samą cechę, czyli udział czystego złota w stopie. Karaty wykorzystują skalę do 24, a próba podaje zawartość kruszcu w częściach tysięcznych.
| Karaty | Próba | Zawartość złota (%) |
|---|---|---|
| 24k | 999 | 99,9% |
| 18k | 750 | 75% |
| 14k | 585 | 58,5% |
| 8k | 333 | 33,3% |
W praktyce oznaczenie 585 na pierścionku, kolczykach lub obrączce odpowiada właśnie złotu 14-karatowemu. Próba może być wybita na wyrobie jako cecha probiercza, czyli urzędowy znak potwierdzający rodzaj metalu i jego zawartość.
Jakie zalety ma 14-karatowe złoto?
Próba 585 jest często wybierana do biżuterii codziennej, ponieważ dobrze łączy zawartość złota z właściwościami użytkowymi. Najważniejsze zalety tego stopu to:
- Trwałość – domieszki metali zwiększają odporność na odkształcenia i sprawiają, że biżuteria zwykle rysuje się mniej niż wyroby z wyższych prób.
- Przystępniejsza cena – 14-karatowy stop zawiera mniej czystego złota niż próba 750 lub 999, dlatego jego cena materiałowa jest niższa.
- Uniwersalność – próba 585 dobrze sprawdza się w pierścionkach, obrączkach, kolczykach, łańcuszkach i bransoletkach noszonych na co dzień.
- Różnorodność kolorów – ten sam poziom próby może występować jako złoto żółte, białe lub różowe, zależnie od użytej ligury.
Nie oznacza to, że biżuteria z próby 585 jest odporna na każde uszkodzenie. Każde złoto może z czasem pokryć się drobnymi rysami, zwłaszcza gdy jest noszone bez przerwy. O trwałości wyrobu decydują także jego kształt, grubość, sposób wykonania oraz codzienne traktowanie.
14-karatowe złoto, czyli próba 585, jest rozsądnym wyborem dla osób, które chcą połączyć znaczną zawartość szlachetnego kruszcu z trwałością potrzebną w codziennej biżuterii. Nie jest to najwyższa próba, ale właśnie dlatego lepiej znosi regularne użytkowanie niż bardziej miękkie stopy o większej zawartości złota.
