Domowy magnes lub ocena koloru mogą wskazać podejrzane cechy, ale nie potwierdzą autentyczności złota. U jubilera warto poprosić o badanie składu i próby, najlepiej metodą nieniszczącą. Przy przedmiotach o dużej wartości znaczenie ma także urzędowa cecha probiercza, a nie tylko ustna opinia sprzedawcy.
Dlaczego domowe testy złota to za mało?
Test magnetyczny, ocena koloru, masa czy próba gęstości mogą służyć wyłącznie do wstępnej selekcji. Brak reakcji na magnes nie oznacza, że przedmiot jest ze złota, ponieważ wiele innych metali również nie wykazuje silnych właściwości magnetycznych. Z kolei przebarwienia mogą sugerować pozłacanie, lecz nie określą próby stopu.
Problem stanowią także zaawansowane podróbki. Wolfram ma gęstość zbliżoną do złota, dlatego prosty pomiar masy i objętości może nie wystarczyć przy sztabkach lub monetach z innym rdzeniem. Domowe eksperymenty z octem czy kwasami mogą zaś uszkodzić powierzchnię, oprawę albo kamienie. Przy biżuterii o wartości sentymentalnej i finansowej lepiej od razu wybrać profesjonalne badanie.
Jak jubiler sprawdza autentyczność złota?
Zakres badania zależy od rodzaju przedmiotu. Inaczej sprawdza się delikatny pierścionek z kamieniem, inaczej łańcuszek, a jeszcze inaczej sztabkę lub monetę inwestycyjną. Jubiler może połączyć oględziny, odczyt cechy probierczej oraz analizę urządzeniem pomiarowym.
| Metoda | Na czym polega | Czy inwazyjna | Co wykrywa |
|---|---|---|---|
| Spektrometria XRF | Analizuje promieniowanie fluorescencyjne i określa skład pierwiastkowy badanej powierzchni. | Nie | Zawartość złota oraz domieszki innych metali w analizowanym obszarze. |
| Test kwasowy | Ślad wykonany na kamieniu probierczym porównuje się ze śladami iglic o znanej próbie i poddaje działaniu cieczy probierczej. | Tak, w ograniczonym zakresie | Obecność złota i przybliżoną próbę stopu, także przy podejrzeniu pozłacania. |
| Badanie ultradźwiękowe | Fale ultradźwiękowe przechodzą przez przedmiot i pozwalają ocenić jego strukturę wewnętrzną. | Nie | Nieciągłości, pustki i podejrzany rdzeń, szczególnie w sztabkach i monetach. |
Spektrometria XRF jest wygodna, szybka i nie wymaga usuwania fragmentu biżuterii. Trzeba jednak pamiętać, że analizuje przede wszystkim powierzchnię. Jeśli istnieje podejrzenie, że przedmiot został pozłocony albo ma rdzeń z innego metalu, sam wynik XRF może wymagać uzupełnienia innym badaniem.
Test kwasowy wykonuje się na kamieniu probierczym, a nie przez przypadkowe polewanie biżuterii odczynnikiem. Metoda może pozostawić ślad lub wymagać starcia niewielkiej warstwy metalu. Przy wyrobach z kamieniami jubiler powinien dobrać miejsce i sposób badania tak, aby ograniczyć ryzyko uszkodzenia.
Badanie ultradźwiękowe jest szczególnie przydatne przy sztabkach i monetach. Pomaga sprawdzić wnętrze przedmiotu, którego powierzchnia mogłaby wyglądać prawidłowo mimo zastosowania obcego rdzenia. Nie każdy salon jubilerski dysponuje takim wyposażeniem, dlatego przed wizytą trzeba zapytać o zakres dostępnych testów.
Jak przygotować się do wizyty u jubilera?
Wizyta zwykle nie wymaga skomplikowanych przygotowań. Najlepiej wcześniej ustalić, czy zależy Ci na samej autentyczności, określeniu próby, czy także na formalnej wycenie. Standardowy przebieg wygląda następująco:
- Kontakt z zakładem – zapytaj, czy jubiler wykonuje analizę XRF lub test na kamieniu probierczym i czy przyjmuje przedmioty z kamieniami.
- Przygotowanie biżuterii – oczyść ją delikatnie z brudu i tłustych osadów, ale nie poleruj agresywnie ani nie wykonuj samodzielnych prób chemicznych.
- Oględziny i badanie – specjalista sprawdzi oznaczenia, stan wyrobu, możliwe przetarcia oraz dobierze metodę do rodzaju przedmiotu.
- Wynik i dokument – poproś o informację, jaka jest próba, czy wyrób jest lity czy pozłacany oraz czy możesz otrzymać pisemny wynik lub wycenę.
Ile kosztuje sprawdzenie złota i czym różni się od wyceny?
Cena zależy od miasta, liczby przedmiotów, rodzaju badania i tego, czy wymagana jest dokumentacja. Prosta ocena oznaczeń może być tania albo wliczona w inną usługę, natomiast analiza XRF, badanie kilku elementów lub weryfikacja sztabki może kosztować więcej. Jubiler powinien podać cenę przed rozpoczęciem pracy.
Badanie autentyczności odpowiada na pytanie, z jakiego metalu wykonano przedmiot i jaką ma próbę. Wycena rzeczoznawcy określa natomiast wartość, na którą wpływają między innymi masa, próba, kamienie, stan, wykonanie oraz przeznaczenie dokumentu, na przykład sprzedaż lub ubezpieczenie. Jedno nie zastępuje drugiego.
Odrębną rolę pełni Urząd Probierczy. Urzędowa cecha probiercza potwierdza próbę wyrobu zgodnie z zasadami administracji probierczej. Brak cechy nie musi oznaczać fałszerstwa, ponieważ przedmiot może być stary, zagraniczny, bardzo mały albo mieć starte oznaczenie. Przy większej wartości warto jednak zweryfikować go w urzędzie lub u specjalisty dysponującego właściwym sprzętem.
Co sprawdzić przed wizytą?
Przed wyjściem do jubilera przygotuj przedmiot i informacje, które ułatwią dobranie badania:
- Biżuterię, monetę lub sztabkę przeznaczoną do analizy.
- Dokument zakupu, certyfikat, opakowanie i numer seryjny, jeśli je posiadasz.
- Informację o pochodzeniu przedmiotu oraz ewentualnych wcześniejszych naprawach.
- Jasno określony cel wizyty – autentyczność, próba, wykrycie pozłacania albo wycena.
- Pytania o inwazyjność badania, koszt usługi i możliwość otrzymania wyniku na piśmie.
Jeżeli biżuteria nie ma cechy probierczej, budzi wątpliwości albo ma znaczną wartość, nie opieraj decyzji na magnesie i wyglądzie. Najbezpieczniejsza ścieżka to wcześniejszy kontakt z jubilerem, badanie dobrane do przedmiotu oraz – gdy potrzebne jest urzędowe potwierdzenie – weryfikacja w Urzędzie Probierczym.
