ETF na złoto kupisz w Polsce przez rachunek maklerski, ale na europejskiej giełdzie najczęściej będzie to ETC, czyli giełdowy instrument surowcowy, a nie klasyczny fundusz ETF. W praktyce wybierasz instrument po tickerze lub numerze ISIN, sprawdzasz koszty, walutę i sposób zabezpieczenia, a następnie składasz zlecenie kupna na GPW, Xetrze albo London Stock Exchange.
ETF czy ETC na złoto – co kupujesz?
Europejskie przepisy UCITS ograniczają możliwość tworzenia funduszu opartego wyłącznie na jednym surowcu. Dlatego produkty określane potocznie jako „ETF-y na złoto” są zwykle notowane jako ETC, czyli Exchange-Traded Commodity. Ich cena ma odzwierciedlać notowania złota, a część produktów jest zabezpieczona fizycznymi sztabkami przechowywanymi u depozytariusza.
Nie oznacza to, że po zakupie otrzymujesz złoto do domu. Nabywasz papier wartościowy notowany na giełdzie. Możesz go sprzedać podczas sesji, lecz nie stajesz się właścicielem konkretnej sztabki znajdującej się w sejfie.
| Typ instrumentu | Zabezpieczenie | Ryzyko emitenta |
| ETF | Portfel aktywów, na przykład akcji lub obligacji. W przypadku klasycznego ETF-u surowcowego konstrukcja zależy od produktu. | Zwykle ograniczone konstrukcją funduszu, ale występują także ryzyka operacyjne i rynkowe. |
| ETC | Często fizyczny kruszec albo inne zabezpieczenie określone w dokumentach produktu. | Występuje, ponieważ ETC jest zazwyczaj papierem dłużnym emitenta. Zakres ochrony zależy od zabezpieczenia. |
| ETN | Zwykle brak bezpośredniego zabezpieczenia aktywem bazowym. | Wyższe znaczenie ma wypłacalność emitenta, który zobowiązuje się odwzorować wynik indeksu lub aktywa. |
Przed zakupem przeczytaj dokument KID. Znajdziesz w nim informacje o emitencie, zabezpieczeniu, metodzie replikacji, kosztach i wskaźniku ryzyka. Sama nazwa „physical gold” nie wystarcza do oceny konstrukcji instrumentu.
Jak kupić ETF na złoto krok po kroku?
Procedura przypomina zakup akcji. Różnice dotyczą głównie wyboru giełdy, waluty rozliczenia i dostępności konkretnego instrumentu w ofercie biura maklerskiego:
- Wybierz rachunek maklerski – potrzebujesz konta z dostępem do GPW albo rynków zagranicznych, takich jak Xetra lub London Stock Exchange. Oferta instrumentów różni się między brokerami, dlatego sprawdź ją przed wpłatą środków.
- Znajdź właściwy instrument – wpisz w wyszukiwarce ticker albo, najlepiej, numer ISIN. Ten sam ETC może mieć różne tickery na różnych giełdach i w różnych walutach.
- Sprawdź dokumenty i parametry – zweryfikuj, czy instrument jest zabezpieczony fizycznym złotem, jaki ma TER, kto go emituje i czy jest akumulujący.
- Policz pełny koszt transakcji – uwzględnij prowizję maklerską, spread, przewalutowanie oraz ewentualne opłaty giełdowe. Przy małych, regularnych wpłatach prowizja i wymiana PLN na EUR lub USD mogą kosztować więcej niż roczny TER.
- Złóż zlecenie – wybierz liczbę jednostek, rodzaj zlecenia i limit ceny. Zlecenie z limitem pozwala określić maksymalną cenę, po której chcesz kupić instrument.
Po zawarciu transakcji jednostki pojawią się na rachunku maklerskim. Ich wartość będzie zmieniała się wraz z ceną złota, kursem waluty i bieżącą płynnością na danej giełdzie. Dostępność tickerów nie jest stała, więc przed zleceniem sprawdź, czy wyszukany instrument nadal znajduje się w ofercie brokera.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze ETC?
Nie wybieraj produktu wyłącznie na podstawie najniższej opłaty. Porównaj kilka parametrów, ponieważ wpływają one na koszt wejścia, zachowanie instrumentu i możliwość jego późniejszej sprzedaży:
- TER – roczna opłata związana z funkcjonowaniem produktu. Różnica między 0,11% a 0,12% oznacza tylko 1 zł rocznie na każde 10 000 zł, dlatego nie powinna przesłaniać pozostałych kosztów.
- Płynność – większe aktywa i wyższe obroty zwykle ułatwiają kupno oraz sprzedaż. Sprawdź także spread między ofertą kupna i sprzedaży.
- Waluta notowania – wskazuje, w czym składasz zlecenie, ale sama nie usuwa ryzyka walutowego. ETC notowany w EUR może nadal mieć ekspozycję na złoto wyceniane w USD.
- Waluta funduszu i aktywa bazowe – to one pomagają ocenić rzeczywiste ryzyko kursowe dla inwestora rozliczającego się w PLN.
- Zabezpieczenie PLN-hedged – ogranicza wpływ zmian kursu walutowego na wynik w złotych. Nie chroni jednak przed spadkiem ceny samego złota ani przed wszystkimi kosztami zabezpieczenia.
- Replikacja i zabezpieczenie – sprawdź, czy produkt posiada fizyczne sztabki, czy korzysta z kontraktów terminowych lub innej konstrukcji syntetycznej.
Na GPW dostępny jest także produkt PZU ETF Gold Portfelowy FIZ o tickerze ETFPZUGOLD. Według dostarczonych informacji jego konstrukcja opiera się na kontraktach futures na złoto i zabezpieczeniu walutowym PLN-hedged. To rozwiązanie różni się od fizycznie zabezpieczonych ETC, dlatego przed zakupem trzeba przeczytać jego własny KID, a nie porównywać go wyłącznie po nazwie.
Jakie koszty ponosisz?
Całkowity koszt inwestycji składa się z kilku elementów. TER jest uwzględniany w wycenie produktu i nie jest pobierany jako osobna opłata z rachunku. Broker może jednak naliczyć prowizję od zlecenia, opłatę za dostęp do zagranicznego rynku oraz koszt przewalutowania.
Przykładowo, przy inwestycji 10 000 zł roczny koszt produktu z TER na poziomie 0,12% wynosi około 12 zł. Jednorazowa prowizja i spread mogą mieć większe znaczenie, szczególnie gdy kupujesz małe pakiety. Produkt reklamowany jako pozbawiony opłaty za zarządzanie również wymaga sprawdzenia dokumentów. W przypadku Xetra-Gold wskazywano osobną opłatę za przechowywanie złota, wynoszącą 0,025% miesięcznie, czyli około 0,30% rocznie.
Podatek od ETC na złoto w Polsce
Zysk ze sprzedaży ETC jest rozliczany jako dochód z kapitałów pieniężnych. Podatek Belki wynosi 19% i powstaje przy sprzedaży z zyskiem, a nie w momencie samego zakupu ani podczas trzymania instrumentu. Stratę z innych transakcji kapitałowych można uwzględnić zgodnie z zasadami rozliczenia podatku.
ETC na złoto zazwyczaj nie wypłacają dywidend, więc podczas posiadania instrumentu nie otrzymujesz okresowych wypłat. Polski dom maklerski zwykle przekazuje informację PIT-8C, na podstawie której rozliczasz PIT-38. Przy brokerze zagranicznym możesz nie otrzymać polskiego formularza i wtedy samodzielnie zestawiasz przychody, koszty oraz daty transakcji. Przepisy podatkowe mogą się zmieniać, dlatego przy nietypowej sytuacji sprawdź aktualne zasady lub skonsultuj je z doradcą podatkowym.
Ryzyko inwestowania w złoto przez giełdę
ETC nie gwarantuje zysku. Cena złota może spadać, a notowania instrumentu mogą dodatkowo różnić się od ceny spot przez koszty, spread, płynność i sposób replikacji.
Najważniejsze pozostaje ryzyko walutowe. Jeżeli złoto jest wyceniane w USD, a Ty rozliczasz inwestycję w PLN, wynik zależy zarówno od zmiany ceny kruszcu, jak i kursu dolara do złotego. Kupno linii notowanej w euro nie oznacza automatycznego zabezpieczenia przed zmianą USD/PLN. Taką funkcję musi wyraźnie przewidywać konstrukcja produktu, na przykład oznaczenie PLN-hedged.
W ETC pojawia się także ryzyko emitenta, nawet jeśli instrument ma zabezpieczenie w fizycznym złocie. Zakres praw inwestora zależy od warunków emisji i dokumentów produktu. Z tego powodu przed złożeniem zlecenia sprawdź KID, ISIN, giełdę notowania, koszty, zabezpieczenie oraz zasady opodatkowania. Wtedy kupujesz świadomie giełdowy instrument powiązany ze złotem, a nie fizyczne sztabki przechowywane we własnym sejfie.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej ani finansowej. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości kapitału. Przed zawarciem transakcji sprawdź aktualne dokumenty instrumentu, koszty rachunku maklerskiego i obowiązujące przepisy podatkowe.
