ETF na złoto – jakie są koszty inwestowania?

W przypadku inwestowania w złoto przez giełdę TER to dopiero początek rachunku. Trzeba doliczyć prowizję maklerską, spread między ceną kupna i sprzedaży oraz przewalutowanie. Przy małych kwotach koszty transakcyjne mogą być wyższe niż roczna opłata za zarządzanie.

ETF czy ETC na złoto?

W języku potocznym mówi się o ETF-ach na złoto, ale w Europie ekspozycję na pojedynczy surowiec najczęściej daje instrument ETC, czyli Exchange Traded Commodity. ETF jest funduszem, natomiast ETC ma zwykle formę papieru dłużnego powiązanego z ceną surowca. Kosztową logikę obu produktów można analizować podobnie, ale przed zakupem trzeba sprawdzić w dokumentach KID, czym dokładnie jest dany instrument, jak jest zabezpieczony i kto go emituje.

W przypadku fizycznie zabezpieczonego ETC złoto przechowuje depozytariusz, a cena instrumentu ma naśladować notowania kruszcu pomniejszone między innymi o koszty produktu. Nie oznacza to jednak, że inwestor posiada sztabki zapisane na swoim nazwisku. Otrzymuje papier wartościowy, którego konstrukcja i ryzyko wymagają osobnej oceny.

TER – jaki koszt pokazuje?

TER, czyli Total Expense Ratio, określa roczne koszty funkcjonowania produktu. Jest uwzględniany automatycznie w wycenie instrumentu, więc inwestor zwykle nie otrzymuje osobnego rachunku. Jeżeli ETC ma TER na poziomie 0,20%, koszt ten odpowiada orientacyjnie 2 zł rocznie na każde 1000 zł zainwestowanego kapitału, przy założeniu niezmiennej wartości inwestycji.

TER nie zależy od tego, czy kupujesz jedną jednostkę, czy większy pakiet. Dlatego przy krótkim horyzoncie i małej transakcji ważniejsze mogą okazać się prowizja oraz spread. Wartość TER może się zmieniać, dlatego przed zleceniem należy sprawdzić aktualny KID albo prospekt konkretnego instrumentu.

Przedstawione wartości pochodzą z materiału datowanego na listopad 2024 roku i nie powinny być traktowane jako aktualna oferta. Tabela pokazuje też, dlaczego samo porównanie TER może prowadzić do błędnych wniosków. Produkt z deklarowanym TER równym 0% nie musi być pozbawiony kosztów ekonomicznych. Część obciążeń może dotyczyć przechowywania lub depozytariusza, a sposób ich ponoszenia trzeba sprawdzić w dokumentacji.

Jakie koszty zewnętrzne ponosi inwestor?

Koszty zewnętrzne nie są zwykle częścią TER. Pojawiają się przy składaniu zlecenia albo wynikają z warunków rynkowych. Ich znaczenie rośnie, gdy kupujesz niewielką liczbę jednostek lub korzystasz z zagranicznej giełdy.

Na całkowity koszt transakcji wpływają przede wszystkim:

• Prowizja maklerska – może być naliczana procentowo, ale często obowiązuje także minimalna kwota prowizji.
• Spread walutowy – występuje, gdy rachunek jest prowadzony w PLN, a instrument jest notowany w EUR, USD albo GBP.
• Spread bid-ask – różnica między najlepszą ofertą kupna i sprzedaży. Zwykle jest mniejsza przy płynnych instrumentach, ale nie znika całkowicie.
• Wielkość transakcji – stała prowizja minimalna stanowi większy procent przy zakupie za 1000 zł niż przy zakupie za 10 000 zł.

Przykładowo prowizja minimalna 15 zł przy transakcji o wartości 1000 zł oznacza już 1,5% kosztu wejścia, zanim uwzględnisz spread walutowy i spread instrumentu. W takiej sytuacji różnica między TER na poziomie 0,20% a 0,40% ma na początku niewielkie znaczenie.

Waluta notowania nie usuwa ryzyka walutowego. Jeżeli ETC jest notowany w euro, a złoto wycenia się globalnie w dolarach, wynik inwestora z Polski może zależeć zarówno od ceny złota, jak i od kursów walut. Sam fakt kupowania instrumentu w euro nie oznacza, że inwestycja jest zabezpieczona przed zmianami kursowymi.

Jak obliczyć całkowity koszt posiadania?

Najprościej potraktować TCO, czyli Total Cost of Ownership, jako sumę kosztów ponoszonych przy zakupie, sprzedaży i utrzymywaniu pozycji. Do przybliżonego rachunku możesz użyć następujących kroków:

1. Policz koszty transakcyjne – dodaj prowizję maklerską, przewidywany koszt przewalutowania oraz spread bid-ask przy zakupie.
2. Rozłóż koszt wejścia na horyzont – podziel jednorazowy koszt zakupu przez liczbę lat planowanego posiadania. Przy dłuższym terminie jego wpływ na wynik roczny maleje.
3. Dodaj TER – uwzględnij roczną opłatę produktu, sprawdzoną w aktualnym KID.

Załóżmy zakup za 1000 zł. Prowizja i przewalutowanie wynoszą razem 10 zł, a spread przy zakupie odpowiada 5 zł. Koszt wejścia to 15 zł, czyli 1,5% kapitału. Przy pięcioletnim horyzoncie daje to około 0,3% rocznie, bez uwzględniania wpływu kapitalizacji. Gdy TER wynosi 0,20%, przybliżony koszt roczny sięga 0,50%. Przy rocznym horyzoncie ten sam zakup kosztuje około 1,5% plus TER, więc jednorazowe opłaty dominują nad opłatą za zarządzanie.

Przed zakupem porównaj nie tylko TER, lecz także płynność, walutę notowania, minimalną prowizję u brokera, spread i planowany czas inwestycji. Duży, płynny ETC może mieć nieco wyższy TER, ale niższy spread, przez co całkowity koszt zakupu okaże się korzystniejszy.

Podatek i różnica między ETC a złotem fizycznym

Sprzedaż ETC lub ETF-u z zyskiem co do zasady wiąże się w Polsce z podatkiem od dochodów kapitałowych, potocznie nazywanym podatkiem Belki. Zasady rozliczenia zależą od rodzaju rachunku i aktualnych przepisów, dlatego wynik netto trzeba oceniać po uwzględnieniu podatku, a nie tylko kosztów produktu.

Złoto fizyczne nie ma TER, ale może generować marżę przy zakupie, spread przy odsprzedaży, koszty przechowywania i ubezpieczenia. ETC eliminuje potrzebę samodzielnego przechowywania metalu, lecz wprowadza opłatę produktu, ryzyko emitenta oraz zależność od rachunku maklerskiego i rynku giełdowego.

Najniższy TER nie gwarantuje najlepszego wyniku. Ostateczny rezultat zależy także od spreadów, kursów walut, prowizji, podatku, sposobu zabezpieczenia i różnicy między zachowaniem instrumentu a ceną złota. Historyczne wyniki nie gwarantują przyszłych zysków.

Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej. Inwestowanie w instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości kapitału. Przed zawarciem transakcji sprawdź aktualny KID, prospekt, taryfę opłat brokera oraz zasady opodatkowania.