Dwa skupy mogą podawać atrakcyjną cenę za gram, a mimo to za ten sam łańcuszek wypłacić zupełnie różne kwoty. Przy porównywaniu ofert liczą się próba złota, masa netto, sposób badania i wszystkie potrącenia. Najprościej sprowadzić każdą propozycję do ceny za gram czystego kruszcu.
Dlaczego „cena za gram” bywa myląca?
Reklamowana stawka często dotyczy złota próby 999,9, dużej partii kruszcu albo najwyższej możliwej ceny oznaczonej słowem „do”. Nie musi więc odnosić się do biżuterii próby 585, która jest najczęściej spotykana w polskich wyrobach jubilerskich.
Różnica może wynikać także z masy przyjętej do rozliczenia. Pierścionek z kamieniem, zegarek z mechanizmem czy łańcuszek ze stalowym zapięciem waży więcej niż samo złoto. Rzetelny skup powinien oddzielić masę brutto od masy netto. Trzeba też sprawdzić, czy od wypłaty nie zostaną odjęte koszty badania, rafinacji, przesyłki albo prowizji.
Jakie parametry wpływają na wycenę?
Próba określa udział czystego złota w stopie. Złoto próby 585 zawiera 58,5% czystego kruszcu, a pozostałą część stanowią dodatki, między innymi miedź, srebro, cynk lub pallad. Dlatego 10 g wyrobu próby 585 zawiera 5,85 g czystego złota, nie 10 g.
Poniższa tabela pozwala szybko przeliczyć zawartość kruszcu w wyrobie o masie 10 g:
| Próba | Zawartość czystego złota | Czyste złoto w 10 g wyrobu |
|---|---|---|
| 333 | 33,3% | 3,33 g |
| 375 | 37,5% | 3,75 g |
| 500 | 50,0% | 5,00 g |
| 585 | 58,5% | 5,85 g |
| 750 | 75,0% | 7,50 g |
| 960 | 96,0% | 9,60 g |
| 999 | 99,9% | 9,99 g |
Wycena zależy więc od trzech podstawowych danych: próby, masy rozliczeniowej i stawki skupu. Punktem odniesienia może być cena czystego złota na rynku, publikowana między innymi przez NBP lub wynikająca z notowań światowych. Cena skupu będzie zwykle niższa, ponieważ uwzględnia koszty badania, przetopu, rafinacji, ryzyko zmiany kursu i marżę kupującego.
Jak krok po kroku porównać oferty?
Przedstaw skupom dokładnie ten sam przedmiot i poproś o odpowiedzi na te same pytania. Następnie wykonaj obliczenia według poniższej kolejności:
- Zapytaj o cenę dla konkretnej próby – nie przyjmuj ogólnej stawki „do” określonej kwoty. Poproś o cenę za gram próby 585, 333 lub innej, która znajduje się na twoim wyrobie.
- Ustal masę netto – sprawdź osobno masę całkowitą, masę elementów niemetalowych i masę przyjętą do rozliczenia.
- Zweryfikuj sposób badania – oznaczenie probiercze może być punktem wyjścia, ale przy braku cechy lub wątpliwościach potrzebne jest badanie składu.
- Zapytaj o potrącenia – poproś o podanie wszystkich kosztów przed zaakceptowaniem transakcji.
- Przelicz cenę na wspólny mianownik – podziel stawkę za gram twojej próby przez wartość próby zapisaną dziesiętnie, na przykład 380 zł ÷ 0,585.
Przykład dotyczy łańcuszka próby 585. Jego masa brutto wynosi 12,4 g, ale stalowe zapięcie waży około 0,3 g. Ceny w tabeli są umowne i służą wyłącznie do pokazania sposobu porównania:
| Element oferty | Skup A | Skup B |
|---|---|---|
| Reklamowana cena | „Do 450 zł/g” | 380 zł/g za próbę 585 |
| Próba, której dotyczy stawka | 999 | 585 |
| Masa rozliczeniowa | 12,0 g | 12,1 g |
| Sposób obliczenia | 12,0 × 0,585 × 450 zł | 12,1 × 380 zł |
| Potrącenia | Brak | Brak |
| Do wypłaty | 3159 zł | 4598 zł |
Skup A reklamował wyższą liczbę, ale odnosiła się ona do próby 999, a nie do sprzedawanego łańcuszka. W skupie B stawka 380 zł dotyczyła bezpośrednio próby 585, dlatego obliczenie było prostsze.
Aby porównać same stawki, przelicz ofertę B na gram czystego złota: 380 zł ÷ 0,585 = około 649,57 zł. Tę wartość można zestawić z analogicznie obliczoną stawką drugiego skupu oraz z aktualnym notowaniem czystego kruszcu. Nie oznacza to, że cena skupu musi być równa notowaniu rynkowemu, ale różnica powinna być wyjaśniona.
Przejrzysta wycena powinna zawierać rodzaj przedmiotu, próbę i sposób jej ustalenia, masę brutto, masę netto, stawkę za gram, potrącenia oraz końcową kwotę wypłaty. Badanie spektrometrem XRF pozwala określić skład stopu bez wiercenia i użycia kwasu, choć dokładna procedura może zależeć od rodzaju przedmiotu i wyposażenia punktu.
Na co uważać w skupie?
Nie każdy brak szczegółów oznacza oszustwo, ale poniższe sytuacje powinny skłonić do zadania dodatkowych pytań:
- Cena „do” bez wskazania próby – poproś o konkretną stawkę dla posiadanego wyrobu.
- Wycena bez badania – przy braku czytelnej cechy probierczej zażądaj pomiaru składu, na przykład spektrometrem XRF.
- Niechęć do pokazania wagi – masa i wynik pomiaru powinny być możliwe do sprawdzenia przed decyzją.
- Zaokrąglanie masy w dół – zapytaj, z jaką dokładnością działa waga i jak ustalono masę rozliczeniową.
- Potrącenia ujawniane dopiero przy wypłacie – poproś wcześniej o pełną kwotę końcową.
- Brak pisemnego lub czytelnego podsumowania – zapis wyceny ułatwia porównanie kilku punktów.
Przed sprzedażą możesz przygotować złoto w kilku prostych krokach:
- Sprawdź oznaczenie próby na każdym wyrobie.
- Zważ przedmiot orientacyjnie, ale nie traktuj domowego pomiaru jako podstawy rozliczenia.
- Oddziel lub wskaż kamienie, stalowe zapięcia i inne elementy niemetalowe.
- Zbierz certyfikaty i dokumenty dotyczące monet, sztabek oraz kamieni.
- Poproś co najmniej kilka punktów o stawkę dla tej samej próby i masy.
Kiedy cena za gram to nie wszystko?
Przelicznik kruszcu sprawdza się przy złomie, uszkodzonej biżuterii i prostych wyrobach przeznaczonych do przetopienia. Nie zawsze będzie właściwy dla przedmiotów, które mają dodatkową wartość.
Moneta kolekcjonerska, antyczna lub pochodząca z małego nakładu może być warta więcej niż zawarte w niej złoto. Podobnie markowy zegarek, biżuteria sygnowana przez znanego projektanta albo sztabka w nienaruszonym opakowaniu może zostać sprzedana jako konkretny produkt, a nie jako złom. W takiej sytuacji zapytaj, czy punkt wycenia przedmiot według wartości kolekcjonerskiej, marki i stanu zachowania, czy wyłącznie według masy oraz próby.
Najwyższa liczba w reklamie nie przesądza o najlepszej ofercie. Porównuj te same parametry: próbę, masę netto, stawkę jednostkową, potrącenia i końcową kwotę do wypłaty. Dzięki temu łatwo sprawdzisz, która propozycja rzeczywiście jest korzystniejsza.
